3D Tasarımlar, telif hakları ve sizin haklarınız…

17 Ekim 2014
1963 Views

telif-haklari 3D Tasarımlar, telif hakları ve sizin haklarınız...Tasarımcıların ülkemizde kabusu sayılan telif hakları konusunda, önceki yıllarda Antalya Tasarım Grubu ile çalışmalarımda bazı bilgileri şu yazımda paylaşmıştım. Şimdi ise 3d tasarımlar ve telif hakları üzerine bazı bilinmeyenleri sizlerle paylaşayım.

Öncelikle ürettiğiniz veya tasarladığınız bir ürün veya hizmet türünü, üçüncü kişilere kendi rızanızla verdiğinizde, telif haklarınızdan feragat etmiş olmazsınız. Bu tür durumlarda oluşacak sorunlarda hukuk sizin rızanız dışında, bu rıza durumunun içeriğine ve mahiyetine bakıyor. Yani siz bir tasarım yapıp bir arkadaşınıza teslim ettiğinizde bile, eğer “benim markamı / ismimi / logomu kullanmadan teşhir edebilir, yayınlayabilirsin” dememişseniz, bu söylemi de imzalı bir beyan halinde sunmadıysanız, eserin sahibi olduğunuzdaki haklarınız aynen devam etmektedir.

Hukuken eser olarak tanımlanan çalışmalarınızı, telif haklarınızdan feragat etmeden, “ödünç verme”, “hibe etme” veya “tanıtım” amaçlı olarak, üçüncü kişilere teslim edebilirsiniz. Gelin bu üç durumu biraz açıklayayım.

  • Ödünç verme : Ürün, hizmet veya eserin geçici bir süre kullanımı amacıyla üçüncü şahıslara teslim edilmesi. (Hazırlanan yazılımın belirli bir süre tüm özellikleriyle kullanım haklarına açık halde 3. kişilere deneme amaçlı sunulması, vb.)
  • Hibe etmek : Ürün, hizmet veya eserin yayın hakları sizde saklı kalmak şartıyla üçüncü şahıslara teslim edilmesi. (Hazırlanan bir heykelin, bir belediye tarafından kullanılması amacıyla teslim edilmesi, vb.)
  • Tanıtım : İş kolaylaştırmak ve/veya yardım, reklam veya tanıtım amaçlı olarak eserin üçüncü şahıslara teslim edilmesi. (Kataloglarınızda kullanılmak üzere 3D renderlarınızın ajansa teslim edilmesi, vb.)

Tasarımı ve hakları size ait olan eserlerin hak ve bedel taleplerinde ise şu yolu takip etmeniz uygun olmaktadır.

  • Öncelikle ürünün gönderim yolunun belgelenmesi gerekmektedir. Bu e-posta, kargo veya dosya transferi olabilir. Her gönderim yolunda belgeleme işlemi ayrıdır.
  • Gönderim yolunu belgeleyememeniz durumunda, yazılımda hazırladığınız çalışmaya ait çıktılar ve kayıt işleminin saat ve tarihinin belgelendirilmesi gerekmektedir.

Esas ve yan delillerin toplanmasından sonra, hakkınız olan bedelin belirtildiği bir ihtarname çekmenizde sakınca yoktur. İhtarname örneği genellikle noterlerde standart halde bulunduğundan fazla detaya girmenize gerek kalmayacağını düşünüyorum. Yine de, sizlere bazı detayları burada anlatayım.

  • Bahsi geçen eserin bedelinin açıkça yazılması ve tarafınıza 7 (yedi) iş günü içinde ödenmesini,
  • Eserin, sizin bilginiz dışında ve/veya onayınız olmadan yayınlanması veya kullanılması durumunda, tüm yayın ve kullanım ortamlarından derhal geri çekilmesini,
  • Bu eserin geri çekilmesi durumunda dahi, aranızdaki çekişmeye neden olan eserin “isminizin / markanızın / logonuzun” ekleneren tekzip işlemini talep edebilir,
  • Bu ihtarnamedeki taleplere uyulmaması durumunda, işin hakedişi olan ücretin, işin teslim tarihinden itibaren hukuken belirlenen oranda faizlendirileceğini bildirirsiniz.

Genellikle bu tür ihtarnamelere riayet etmeyenler ortada çoktur, bu nedenle ihtarname sonrası yapılacakları da şöyle kısaca ekleyeyim.

  • İhtarnameye cevap gelmemesi, veya ihtarnameye taleplerinizin haksız olduğunu belirtir halde “haksız savunma” temelli bir ihtar-i cevap gelmesi durumunda tek seçeneğiniz dava etmek olacaktır.
  • Eğer esas ve yan delilleriniz “gerçekten” var ise, “Yargıtay Hukuk Dairesi Kararları” çerçevesinde davayı kazanma ihtimaliniz yükselecektir.
  • Bunun yanısıra maddi ve manevi tazminat hakkınızın da “belirli durumlarda” olabileceğini ekleyeyim.

Bir de size bu işin iç yüzü ile ilgili ufak pratik bilgiler vereyim;

  • Ticaret serbestisi halinde değilseniz, veya vergi mükellefi değilseniz, bedel talep etmeyin, sadece sizden izinsiz kullanılan eserin geri çekilmesi ile tekzip işlemlerini talep edin. Aksi takdirde sizin de hukuki olarak sorun yaşayacağınızı söyleyeyim.
  • 657 sayılı M. Muhakemat Kanunu özel hükümlerinin kapsamında değilseniz, herhangi bir eseri üretmeniz size yasaklanmaz. Memur olmanız vb durumlarda da bu tür eserleri üretmenizde sakınca yoktur. Yasaklanan sadece bu çalışmalardan gelir elde etmenizdir.
  • Kanıtlarınız kesin değilse mahkemede kazanmanız imkansıza yakındır. Bir görselin size ait olduğunu veya bu görselin çalışmasının yapıldığı dosyayı mahkemeye delil olarak sunmanız, kuruma bir şey ifade etmez. Bilişim dünyasında tarih vb olguların nasıl da kolaylıkla değiştirilebildiği göz önünde tutulur, ve deliliniz yeterli görülmez. Kanıtlarınızın çok daha güvenilir olması lazımdır.
  • Çalışmalarınızı noterden tasdiklettirmeniz her zaman en güvenilir delildir, ancak bu da masraflı bir yöntemdir. Bunların dışında elektronik ortamda zaman damgası sunan internet sitelerinden alınan hizmetler de bir nebze elinizi güçlendirir, ama kazanmanızı garantilemez.
  • Email ile gönderdiğiniz, veya bilgisayardaki dosyanın tarihi üstünden delillendirdiğiniz çalışmalarla açacağınız davalarda kazanmayı düşünmenizi tavsiye etmem.
  • Dava ve evrak masraflarını asla göz ardı etmeyin. 200 TL’lik alacağınız için sadece evrak masrafınız bile 2 katını bulabilecektir.

3D tasarımlar ve telif hakları hakkında sorularınızı ve fikirlerinizi bana iletebilirsiniz. Saygılarımla…

9 Yorum

  • Mustafa diyor ki:

    Selam, gerçek hayatta telif hakkıyla korunan bir silah tasarımını, ticari amaçlı bir oyunda yayınlamak istersek, yasal sorumluluktan kurtulmak için tasarımda nasıl değişiklikler yapmamız gerekir?

    • hakanozerdem diyor ki:

      “Yasal sorumluluktan kurtulmak” bile hukuk tarafından kulağa hoş gelmeyen bir yaklaşım olacaktır. Bu sebeple benzer, ama bir çok unsuru ve parçası değişik olan, patent ve telif ile korunmuş üründen bağımsız bir silah tasarlamanız en doğrusudur. İlla silahın ismini, şeklini, şemalini kullanacaksanız da, bu işi hukuka uygun şekilde yapmanızda fayda vardır.

  • Selim Karakaş diyor ki:

    Merhaba.
    Ben ünlü bir dergide çalışıyordum 3 yıl önce görsel anlatım için 3D model bir tarihi bina modelledim. Bu görseli poster olarak her sene satıyorlar. İş yerimden 4 ay oldu ayrıldım. Bu 3 yıl önce yaptığım 3D modeli, 3d model satış mağazalarına satabilir miyim?

    • Selim Karakas diyor ki:

      Ayrıca yaptığım clip artlar ve illüstrasyonlar için de aynı konuyu merak ediyorum. Örneğin elektiriği anlatan bir çalışmada kullanılması için çizdiğim bir elektirikçi illüstrasyonu veya elektirikli aletler clip artları.

      • hakanozerdem diyor ki:

        Burada çalıştığınız firma ile yaptığınız sözleşmenin şartları önemlidir. Olası senaryo sizin bu şirket adına ürettiğiniz ürünlerin tüm haklarının şirkette kalması olacağından sizin bu ürünleri satışa sunmanız uygun olmayabilir.

  • Ahmet diyor ki:

    Peki Hakan Bey benim yapmış olduğum modelin şeklini değiştirerek yeni bir ürün ortaya koyan kişiye karşı telif hakkında bulunabilir miyim ?

    • hakanozerdem diyor ki:

      Bu durumda “modelin şeklinin değiştirilmesi” durumu önem kazanıyor. Sİzin durumunuzda bu değişim ne oranda, ona göre karar verilir.

  • ercan diyor ki:

    İnstagramdan telefon kılıfı satışı yapıyorum , Elimde stoklarım mevcut fakat hergün paylaşım yapmam gerektiğinden dolayı yetersiz kalıyor ve başka sitelerden kılıf resimleri alıp paylaşım yapıyorum aldığım sitenin sahibi diyorki “Kılıf tasarımları bana ait ve Telif hakları elimde fotoğrafları kaldırmazsan şikayet edeceğim tazminat davası açacağım” diyor . Fakat ben bu kılıfların benzerlerini aliekspres sitesinde görüyorum çok benzerleri. Bu durumda kişi şikayet ettiği zaman telif hakkı davasını kazanır mı ?

    • hakanozerdem diyor ki:

      Merhaba. Eğer hak sahibi kişi, hakkını ispat eden belgeleri sunarsa, doğal olarak kazanır. Aliexpress veya benzeri bir sitede aynı durum olması, sizin bu görselleri kullanmanızı normalleştirmez.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir